06 januari

Kaart niet beschikbaar

Datum/Tijd
Date(s) - 06-01-2017
Hele dag

Categorieën


Drie Koningen, Openbaring des Heren, Epifanie

Driekoningen heet in de liturgie Openbaring des Heren of Epifanie. Met dit feest wordt niet alleen herdacht dat Jezus, de Heer, aanbeden werd door de wijzen uit het Oosten , maar ook de doop in de Jordaan, waarbij Jezus Gods geliefde Zoon genoemd werd (Marcus 1:11) en dat hij water in wijn veranderde bij de Bruiloft van Kana (Joh. 2). Immers, dat zijn alle openbaringen van God in Jezus. Epifanie bestaat al langer (sinds de tweede of derde eeuw) dan het feest van Kerstmis, dat pas sinds de vierde eeuw gevierd wordt. Epifanie wordt in de oosters orthodoxe kerk Theofanie genoemd, Gods verschijning.

Driekoningen verwijst naar het Bijbelverhaal uit Mattheüs 2, waar over (een ongenoemd aantal) wijzen of magiërs wordt gesproken die de pasgeboren koning (Jezus) eer betonen toen zij door een ster naar de stal werden geleid. In de Middeleeuwen zijn de wijzen drie koningen geworden, die de toen bekende werelddelen vertegenwoordigen (Europa, het Oosten en Ethiopië – de eerste niet-Joden aan wie Christus zich heeft geopenbaard) en de levensfasen van de mens (van 20, 40 en 60 jaar: afgebeeld als staande, buigende en knielende mens), zodat de wijzen symbool staan voor de hele wereld en alle generaties, het hele leven van de mens, voor wie Jezus gekomen is.

Vaak wordt ook verwezen naar psalm 72, 9-11 waarin Salomo een loflied op de nieuwe koning zingt, voor wie door woestijnbewoners en koningen gebogen wordt en aan wie geschenken worden gebracht; deze psalm wordt dan ook veel gezongen in de Advent en Kersttijd, omdat hierin Jezus gemakkelijk kan worden herkend als de Messias.

De drie koningen worden in het volksgebruik Caspar, Balthasar en Melchior genoemd. Hun initialen CBM verwijzen naar de zegenspreuk die over het huis wordt afgesmeekt over het nieuwe jaar, in het Latijn: ‘Christus Benedicat Mansionem’ (moge Christus dit huis zegenen); met gewijd krijt schrijft men de eerste letters van deze drie woorden boven de deur: de C, de B en de M en aan weerskanten het jaartal. De letters CBM verwijzen tevens naar Jezus’ openbaring door de bruiloft van Kana (Cana), de aanbidding van de Wijzen (Magi) en de Doop van de Heer (Baptisma).
De geschenken goud, wierook en mirre verwijzen naar het koningschap van Jezus (goud), zijn goddelijke natuur (wierook) en zijn menselijke natuur c.q. zijn sterfelijkheid (mirre; een welriekende olie waarmee doden worden gebalsemd) en daarmee naar zijn lijden en sterven.

De relieken van de Drie Koningen zouden volgens de overlevering zijn gevonden door H. Helena (feest 18 augustus), de moeder van keizer Constantijn de Grote. Keizer Frederik I heeft ze in 1164 laten verplaatsen van Milaan naar Keulen, waar ze in een speciaal vervaardigd verguld koperen reliekschrijn werden bijgezet, de grootste ter wereld. Wegens deze relieken werd de Dom van Keulen gebouwd (met de bouw werd begonnen in 1248), waar de reliekschrijn tot op heden is te bewonderen. Milaan kreeg begin 20e eeuw enkele relieken terug, die bewaard worden in de Sant’Eustorgiobasiliek.

Kinderen vieren Driekoningen door zingend langs de deuren te gaan, en wie de meegebakken boon in het brood vindt, mag koning zijn en bepalen wat er gedaan en gegeten wordt. Er bestaat ook een oude legende, de Vierde Wijze, die vertelt over Artaban, die te laat was om met de drie wijzen mee te reizen. Desondanks reisde hij ook de ster achterna, overwon vele moeilijkheden, gaf zijn drie geschenken weg aan mensen in nood en ontmoette tenslotte de Koning toen Hij stierf aan het kruis. Ook bestaan er de Three Kings Islands bij New Zealand, die op 6 januari 1643 door de ontdekkingsreiziger Abel Tasman zijn ontdekt.

Bronnen en meer informatie:

https://www.kro.nl/katholiek/abc/drie-koningen

https://www.kro.nl/katholiek/abc/aanbidding-der-wijzen

https://www.kro.nl/katholiek/abc/openbaring-des-heren

http://www.statenvertaling.net/kunst/drie-wijzen.html

http://www.heiligen-3s.nl/heiligen/01/06/01-06-0001-drie-koningen.php

https://nl.wikipedia.org/wiki/Relikwie%C3%ABn_van_de_Drie_Koningen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Wijzen_uit_het_oosten

https://nl.wikipedia.org/wiki/Driekoningen

http://www.dick.wursten.be/bosch_aanbiddingmagi.htm

http://historiek.net/relikwieen-van-de-drie-koningen/9904/

http://www.beleven.org/feest/driekoningen_epifanie

http://www.beleven.org/verhaal/het_verhaal_vd_drie_koningen_uit_de_nieuwe_bijbelvertaling

http://www.beleven.org/verhaal/de_vierde_wijze

http://www.jefdejager.nl/driekoningen.php

Preek op het Hoogfeest van Openbaring des Heren

 

Engelstalig:

http://catholicsaints.info/feast-of-the-epiphany/

http://catholicsaints.info/the-golden-legend-the-feast-of-the-epiphany/

http://www.catholicireland.net/saintoftheday/solemnity-of-the-epiphany-of-the-lord/

https://en.wikipedia.org/wiki/Epiphany_(holiday)

https://en.wikipedia.org/wiki/Three_Kings_Islands

 

Achtergronden:

http://parochiefederatieborn.nl/2018/01/04/huiszegen-2018-vanaf-6-januari-weer-verkrijgbaar/

https://www.lucepedia.nl/dossieritem/kerstfeest-in-de-vroege-kerk/het-kerstfeest-in-de-vroege-kerk

https://www.lucepedia.nl/dossieritem/epifanie-in-de-vroege-kerk/het-epifaniefeest-in-de-vroege-kerk

https://nl.wikipedia.org/wiki/Dom_van_Keulen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Het_Driekoningenfeest  (Schilderij van Jan Steen)

https://www.lucepedia.nl/dossieritem/16/de-aanbidding-der-koningen-ook-wel-de-prado-epifanie-van-jeroen-bosch (Schilderij van Jeroen Bosch)

http://www.mfa.org/collections/object/twelfth-night-feast-33513

http://bijbel.eo.nl/bijbel/matteus/2

http://bijbel.eo.nl/bijbel/johannes/2

http://bijbel.eo.nl/bijbel/marcus/1

http://bijbel.eo.nl/bijbel/psalmen/72