11 november

h-martinus-van-tours2H. Martinus van Tours (316-397), bisschop en wonderdoener.

St. Maarten is met St. Nicolaas in Nederland één van de meest vereerde heiligen. Op zijn feestdag gaan in vele delen van Nederland, maar ook in België, Frankrijk en Duitsland, Hongarije en het eiland St. Maarten kinderen langs de deuren met een lampion en zingen liedjes. In België kent men het als Sinte Mettezingen. Het St. Maartensfeest valt binnen de traditie van de christelijke lichtjesfeesten die begint met Allerheiligen op 1 november en eindigt met Maria Lichtmis op 2 februari.

Martinus’ leven is beschreven door H. Sulpicius Severus, een christelijke geschiedschrijver uit begin 5e eeuw, die Martinus nog persoonlijk had gekend en die ook door Martinus beïnvloed werd: door hem nam Sulpicius zijn geloof serieuzer en gaf veel van zijn rijkdommen aan de armen. Martinus zou uit het huidige Hongarije gekomen zijn (uit Savaria, het huidige Szombathely) en op zijn 15e al bij het Romeinse leger zijn ingelijfd en een bedelaar hebben ontmoet bij de stadspoort van Amiens. Daar sneed hij zijn mantel in tweeën en gaf de helft aan de bedelaar. Hij kon niet de hele mantel schenken, omdat die eigendom was van het leger. Die nacht kreeg Martinus een visioen van Jezus, die hem zei dat Hij die bedelaar was geweest: “Ik was naakt en jij hebt mij gekleed”. Martinus bekeerde zich terstond, besloot monnik te worden en als kluizenaar te leven en stond al snel  bekend om zijn heiligheid: hij gaf aalmoezen aan de armen en werd heel populair. Hij werd leerling van bisschop Hilarius van Poitiers (feest 13 januari), die hem wijdde tot duiveluitdrijver en met wie hij rond 360 het eerste klooster van Frankrijk stichtte; Ligugé bij Poitiers. De mantel van St. Maarten vinden we terug in de woorden mantelzorg en palliatieve zorg (pallium is Latijn voor mantel).

In 371 werd Martinus bisschop van Tours en versterkte en verspreidde het christelijke geloof in Gallië. Hij verwoestte heidense heiligdommen (meestal bomen), stichtte kloosters (waaronder het oudste in Poitiers) en kerken, pleitte voor zijn volk bij keizer Maximus in Trier, dreef duivels uit, verrichtte wonderen door doden tot leven te wekken en zorgde voor de armen. Hij was tot bisschop uitgeroepen door het volk, hoewel sommige bisschoppen het niet met deze keuze eens waren. Volgens andere legenden zou Martinus zich verzet hebben tegen deze benoeming en zich verstopt hebben in een ganzenhok, maar daar ontdekt zijn, omdat de ganzen zoveel leven maakten. Vandaar dat rond 11 november nog vaak ganzenmarkten worden gehouden, zoals in Groningen, Deventer, Zwolle en Coevorden en men vroeger Sint Maartensganzen at.

h-martinus-van-tours-kleinOmdat hij de eerste bisschop ten noorden van de Alpen was die ook wonderen verrichtte, verspreidde zijn faam zich. Na zijn dood werd hij bijgezet in de kathedraal van Tours, waar een schitterende marmeren tombe voor hem is gebouwd in de crypte. Zijn leven werd beschreven door H. Gregorius van Tours (feest 17 november). We vinden Martinus terug in Groningen (St. Martinuskerk), Utrecht (de Domkerk werd door H. Willibrord aan Martinus toegewijd en hierin wordt een reliek van Martinus bewaard). Er zijn in heel Europa talloze kerken aan hem gewijd en hij is patroonheilige van vele beroepen: van soldaten en kleermakers tot van bedelaars, herbergiers en reizigers en nog veel meer en vanwege zijn genezingen werd hij ook geneesheilige.  Hij is de beschermheilige van Hongarije en Frankrijk.

Bronnen en meer informatie:

http://www.heiligen-3s.nl/heiligen/11/11/11-11-0397-martinus.php

https://www.lucepedia.nl/dossieritem/martinus-van-tours-sint-maarten/martinus-van-tours-sint-maarten

https://www.kuleuven.be/thomas/page/lichtfeesten-sint-maarten/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Martinus_van_Tours

http://www.beleven.org/feest/sint_maarten

http://www.beeldmeditaties.nl/0/0/30/0035.php?YMD=161111

http://www.geschiedenisbeleven.nl/sint-maarten-een-middeleeuws-idool/

https://sites.google.com/site/beeldfiguren//martinus-van-tours

https://sites.google.com/site/beeldfiguren/martinus-van-tours/achtergronden

https://sites.google.com/site/beeldfiguren/martinus-van-tours/tips-voor-verdieping-en-verwerking

http://www.nksr.nl/images/pdf/Week_van_het_katholiek_onderwijs_lesbrief_Feest_Vieren/PO-lesbrief/ALG_Levensbeschrijving_van_Martinus.pdf

Hoofdstuk uit het boek Gouden Legenden, heiligenlevens en -verering in de Nederlanden 

Hoofdstuk uit het boek Beschermheiligen in de Lage Landen

 

Engelstalig:

http://catholicsaints.info/saint-martin-of-tours/

http://www.loyolapress.com/our-catholic-faith/saints/saints-stories-for-all-ages/saint-martin-of-tours

https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_of_Tours

http://www.catholicireland.net/saintoftheday/st-martin-of-tours-316-397-patron-of-france/

http://www.catholicireland.net/saintoftheday/founders-of-the-church-in-france-st-martin-of-tours-and-clovis/

https://www.franciscanmedia.org/saint-martin-of-tours/ (met audio)

 

Achtergronden:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sulpicius_Severus

http://www.heiligen.net/heiligen/01/13/01-13-0368-hilarius.php (Hilarius van Poitiers)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Basiliek_en_Abdij_van_Sint-Maarten_van_Tours

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Maarten_(feest)

https://www.kerknet.be/kerknet-redactie/nieuws/sinte-mettetraditie-leeft-voort

http://sintmaartenutrecht.nl/sint-maartensviering/programma

http://www.beeldmeditaties.nl/0/4/30/0431.php

Brochure In het voetspoor van Sint Maarten (rondwandeling door Utrechtse binnenstad)

 

St. Maartensliedjes:

https://www.tijdmetkinderen.nl/vrije-tijd/muziek/sint-maarten-liedjes/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-maartensliedje

http://www.pinkelotje.nl/sintmaarten.html (klik op Sint Maartenliedjes)